Taboe top tien: Lang leve de lol..?

Er tussenuit gaan en plezier hebben terwijl je partner ernstig ziek is, ‘mag’ dat? Deze vraag kan een behoorlijke worsteling zijn voor zorgende partners, terwijl ze hierover nauwelijks met de omgeving praten. Want hoe kun je verlangen naar een uitje met veel lol, terwijl je partner ziek thuis ligt en niet ook iets leuks kan doen? Daar kun je je zomaar schuldig bij voelen.

Zorgprofessionals die ik interviewde voor De Partner waren duidelijk: het is heel goed en zelfs noodzakelijk voor de zorgende partner om er regelmatig uit te gaan en plezier te hebben. Dit heb je nodig om op te laden, zodat je de zorg voor je partner langer vol kunt houden.

Winifred van Oudenniel, psycholoog in een zorginstelling, zegt het volgende: ‘Ik zie veel mensen die chronisch ziek zijn en dat trekt een enorme wissel op de partner. Dan ga je elke keer een stapje verder en je geeft elke keer een stukje van je eigen leven op. Dat is echt wel een probleem. Schaamte speelt soms een rol: waarom zou ik iets frivools doen, terwijl mijn partner hier ernstig ziek ligt te zijn? Je mag meer voor jezelf kiezen in het proces. Dat kan tegenstrijdig voelen, alsof je egoïstisch bent, maar je wil zelf ook overleven.’

Frederieke Schuijt, verzorgende IG met ruime ervaring in zowel verpleeghuizen als in de wijkzorg, ziet veel zorgende partners en hun worsteling om overeind te blijven. ‘Ik heb mensen gezien die tot in het oneindige doorgingen met het verzorgen van hun partner. Ik dacht weleens: zeg maar een keer nee. Gezonde partners doen bepaalde dingen niet, zoals er even uit gaan, omdat ze denken dat dat egocentrisch is, terwijl het eigenlijk hun redmiddel is. De gedachte ‘wat vindt de omgeving ervan’ heeft vaak veel invloed. Wat zullen anderen denken als ik een dagje naar Amsterdam of naar de voetbal ga, terwijl mijn partner hier zo ziek ligt te zijn? Maar dat zit in je eigen hoofd, wat de omgeving denkt. En de omgeving denkt altijd wel wat, dus waarom zou je je daar wat van aantrekken? Zij zitten niet in jouw situatie. Als de zieke thuis verpleegd wil worden, zal die moeten accepteren dat de partner ook dingen voor zichzelf doet. En de gezonde partner moet misschien maar scheve blikken van de zieke incasseren als die denkt: moet je nu alweer weg. Bedenk ook dat de zieke kan denken: mens, ga wat voor jezelf doen, zit eens niet op mijn lip. Bespreek het met elkaar in plaats van het voor de ander in te vullen.’

Dus ja, ga dingen doen die je leuk vindt, waar je energie van krijgt en waar je blij van wordt. Ga lekker naar je zangkoor, de voetbal, de fietsclub, de creatieve beurs, wandelen in de natuur, een citytrip of wat dan ook. De vraag is alleen: hoe organiseer je dat?

Als je partner geen continue zorg nodig heeft, kun je met een gerust hart een paar uur of een dag(deel) weg, maar hoe doe je dat als je partner niet alleen gelaten kan worden? Denk dan aan iedereen die ooit tegen je zei: ‘Als je hulp nodig hebt zeg je het maar.’ Benader ze en kijk of je een rooster kunt maken, zodat jij regelmatig even weg kunt. De Valtesapp biedt hiervoor een mooie mogelijkheid. En heb je geen sociaal netwerk, neem dan contact op met Humanitas of VPTZ (Vrijwillige Palliatieve ThuisZorg). Daar zijn vrijwilligers die een aantal uren of een dagdeel bij de zieke kunnen zitten. Bij de gemeente of huisarts kun je vragen naar de plaatselijke mogelijkheden. Denk ook aan hospices en verpleeghuizen: die hebben vaak een logeermogelijkheid. Daar wordt de zieke goed verzorgd en dan kan de partner even bijkomen.

Je kunt ook samen op vakantie gaan met hulp van Het Vakantiebureau. Niet alleen de zieke wordt goed verzorgd, maar ook de partner of andere zorgende naaste wordt in de watten gelegd. En kijk eens op de site van De Zonnebloem, die reizen organiseert voor mensen met een lichamelijke beperking.

Kortom: ja, je mag plezier hebben, ook als je partner ernstig ziek is. Juist dan heb je het extra nodig. Organiseer vrije tijd en doe iets wat je leuk vindt. Het hoeft niet altijd nuttig te zijn. Ga een paar dagen weg, de afstand kan soms goed doen. En als je hoofd er niet naar staat, zorg dan evengoed dat je af en toe een adempauze hebt en uit de sfeer van ziekte en zorgen bent. Of je nu een uurtje gaat uitwaaien op de fiets, een dag weggaat of een week op vakantie. Vraag niet alleen hulp voor de zieke, maar ook voor jezelf. Dat is net zo hard nodig.